Placówki korzystające z metody dydaktycznej, opracowanej na początku XX w. przez włoską pedagog i lekarza Marię Montessori, coraz bardziej zyskują na popularności. Na czym ona polega oraz jak wyglądają przedszkola, które ją wprowadziły?

Nauczanie według Montessori – na czym polega?

Głównym założeniem w metodzie Montessori jest to, że najważniejsze jest dziecko, a jego pierwszym i najważniejszym nauczycielem jest jego rodzic. Zdobywanie wiedzy przez przedszkolaka powinno odbywać się swobodnie, bez odgórnie narzucanych programów oraz presji, aby dorównywać innym dzieciom. Kładzie się tu nacisk na indywidualny rozwój, we własnym tempie i według własnych zainteresowań. 

Wychowawca wspiera proces tego rozwoju i nie zmusza do nauki – wyłapuje jedynie moment, kiedy dziecko jest gotowe na powtarzanie materiału i dopiero wtedy przekazuje odpowiedni zakres wiedzy. Każde z dzieci ma możliwość indywidualnej nauki i rozwoju, a do dyspozycji ma różnego rodzaju pomoce dydaktyczne, po które może sięgnąć w każdej chwili. 

Metoda Montessori zakłada, że okres dziecięcy – czyli w nauce okres przedszkolny i pierwszych klas szkoły podstawowej – jest najważniejszy w rozwoju człowieka. Dzieci szybciej i łatwiej przyswajają wiedzę, tym bardziej, jeśli zostanie im poświęcone maksimum uwagi i wsparcia ze strony nauczycieli. To, czego dziecko nie jest w stanie zrobić samo, zostaje mu bardzo dokładnie wyjaśnione, nie jest natomiast wyręczane – chodzi o to, by wykształcić samodzielność poprzez proces zrozumienia, co kształtuje w przyszłości osoby otwarte, silne, energiczne, pewne siebie i swojej wartości.

Przedszkole Montessori – jak wyglądają zajęcia?

W placówkach, które wykorzystują metodę Montessori, nie ma podziału na czas nauki, spania czy jedzenia. Dziecko samo decyduje, kiedy będzie wykonywać te czynności, zaś opiekun mu w tym asystuje

W salach wydzielone są strefy, w których można uczyć się różnych aspektów życia – są tam wyeksponowane materiały do nauki, poukładane według poziomu trudności. Wszystkie meble i akcesoria są na wysokości dziecka, dostępne dla niego w każdej chwili – nie musi więc prosić wychowawcy o pomoc w podaniu. Stref do nauki jest sześć – i możemy tu wyróżnić strefy do nauki:

  • życia codziennego,
  • natury i nauki
  • matematyki
  • języka
  • kultury i sztuki
  • sensoryki

Jeżeli dziecko chce skorzystać np. ze strefy kultury i sztuki i malować farbami, nauczyciel może pomóc w rozłożeniu sztalugi czy nałożeniu fartuszka. Jednakże w przedszkolach Montessori kładzie się nacisk na samodzielność, wszystkie czynności dzieci wykonują więc same – wlicza się w to też nakrywanie do stołu czy sprzątanie – oczywiście pod czujnym okiem wychowawcy.

Jak wyglądają zabawki w przedszkolu Montessori?

W przedszkolach stosujących metodę wychowawczą Montessori nie znajdziemy zabawek typowych dla innych miejsc tego typu, takich jak misie, lalki czy samochody. Wszystkie przedmioty, które są do dyspozycji dzieci to specjalnie dobrane rzeczy użytku codziennego lub zabawki edukacyjne – dobrej jakości, najlepiej z naturalnych materiałów, dostępne tylko w jednym egzemplarzu. Można tu znaleźć:

  • karuzele, drewniane gryzaczki, kosze z łyżeczkami, piłeczkami, dzwonkami;
  • konewki, miotełki, pojemniki do przechowywania, narzędzia ogrodnicze, suszarka na pranie;
  • deseczki z naklejonymi literkami i cyframi, mapa z filcu, ruchomy alfabet, koraliki, układanki;

Wszystkie te przedmioty mają odzwierciedlać świat rzeczywisty i uczyć nie tylko kreatywności, ale przede wszystkim praktycznej znajomości ich użytkowania.

Podczas zabaw – czy to wspólnych, czy indywidualnych – nie funkcjonuje system kar i nagród. Dzieci same wyciągają wnioski, co uczy ich niezależności w opiniowaniu. Nie ma również podziału na grupy wiekowe, co ma za zadanie odwzorowanie życia społecznego – każde z dzieci czerpie nauki od innych – młodsze uczą się od starszych, a starsze pomagają młodszym. 

Metoda Montessori – czy warto z niej korzystać?

Niektórzy rodzice mają wątpliwości dotyczące niektórych zasad, które są wprowadzone do placówek Montessori. Wybór takiej metody wychowania należy więc od indywidualnych aspektów. Korzyści jednak są znaczne – oprócz nauczania ogólnego, zgodnego z tradycyjnym programem, dzieci rozwijają samodzielność, uczą się czynności praktycznych, które przydają się w życiu codziennym; rozwijają też cierpliwość, empatię, szacunek do pracy i porządku. Dzięki zindywidualizowanemu podejściu każde z dzieci wykorzystuje maksymalnie swój potencjał i rozwija zainteresowania. Wpływa to na jego samoocenę i wiarę we własne siły. Kształtuje więc osoby niezależne, znające swoją wartość i zmotywowane do dalszego rozwoju.

Kto może być nauczycielem w przedszkolu Montessori?

W przedszkolach Montessori wymagane jest, aby opiekun – oprócz przygotowania pedagogicznego – miał ukończony kurs lub studia podyplomowe Montessori. Dzięki temu wychowawcy zdobywają wiedzę i umiejętności niezbędne do praktycznego wykorzystania założeń pedagogiki Montessori w pracy z dziećmi. Studia te są doskonalące i przygotowują do pracy w przedszkolach oraz początkowych klasach szkoły podstawowej, które funkcjonują według założeń Montessori, bądź wykorzystują elementy tego systemu w pracy dydaktyczno-wychowawczej.